Solar Eclipses

2019 දෙසැම්බර් 26  ​​වන දින විරල  වළයාකාර සූර්යග්‍රහණයක් දිස්වේ.  සුර්යග්‍රහණය නිසි අයුරින් නරබන අන්දම

 A rare annular solar eclipse will appear on December 26, 2019. How to watch the eclipse of December 26 safely .

On December 26, 2019 at 26 morning from about 8:10 a.m. to 11.25 a.m.  Sri Lankan have the rare opportunity to witness a solar eclipse for a duration of about three hours and fifteen minutes. The eclipse can be seen in the northern parts of Sri Lanka as an annular eclipse with the Moon covering more than 93% of the solar disk, and in the southern part of the country, eclipse will be seen as a partial eclipse with the moon covering more than 85% of the solar disk. An eclipse of this nature is due to appear again about 12 years later i.e. on May 21, 2031. This eclipse is therefore considered an important eclipse. Professor Chandana Jayaratne, director of the Colombo University Astronomy and Space Science Unit, says that direct eye contact with the sun without proper eye  protection  can cause blindness or other permanent eye damage.

How does an annular solar eclipse occur?

A solar eclipse occurs when the moon passes in a direct line between the Earth and the Sun. The moon’s shadow travels over the Earth’s surface and blocks out the Sun’s light as seen from Earth.

Because the Moon orbits the Earth at an angle, approximately 5 degrees relative to the Earth-Sun plane(ecliptic), the moon crosses the Earth’s orbital plane only twice a year. These times are called eclipse seasons, because they are the times when eclipses can occur. For an eclipse to take place, the Moon must be in the correct phase during an eclipse season; for a solar eclipse, it must be a new Moon. This condition makes solar eclipses relatively rare.

An annular solar eclipse occurs when the Moon is furthest from the Earth in its elliptical orbit around the Earth. On these occasions the moon will appear to be smaller and not fully eclipse the sun. On the morning of Dec. 26th , 2019.12.26 the Sun and Moon are exactly in line, but the apparent size of the Moon is smaller than that of the Sun.

When visible and where to gaze for the eclipse

The annular phase of this solar eclipse is to people in Saudi Arabia, Southern India, Northern parts of Sri Lanka and parts of Indonesia.  It will also be visible as a partial eclipse for those who are  in Europe, parts of Asia, Southern parts of Sri Lanka and North-Western Australia .  The path of the 128 km wide patch of umbra (Moon’s dark shadow) is moving at the speed of a jet due to the rotation of the Earth. Annular phase of the solar eclipse is visible only to the people under that strip and the duration of the annularity is about 3 minutes. Surrounding areas  where the penumbra (Moon’s less dark shadow) falls will have the  visibility of a partial solar eclipse.

Those who live up to Jaffna, above a line drawn from Mannar to Vakarai (a place slightly lower than Trincomalee), will see an annular solar eclipse.

Viewing Times

For those who live in Colombo, the beginning of the partial eclipse can be observed  at 8:10 am and the maximum eclipse occurs at 9:36 am with moon covering the solar disk about 87.6% . Partial solar eclipse ends at 11.22 am.

From Galle city, partial eclipse can be observed from 8.11 am and the maximum eclipse occurs at 9:38 am, with moon covering the solar disk about 85.5%, Solar eclipse ends at 11.24 am

For the city of Jaffna partial eclipse begins at  8.09 am and the eclipse ends at 11.21 p.m. The annular phase of the eclipse begins  9.34 am. ,  maximum eclipse at  9.35am with moon covering the solar disk about 93.4%, and the annular phase of the eclipse ends at 9.37am.  

Professor Chandana Jayaratne, Director of the Colombo University Astronomy and Space Unit said that you don’t have to go to Jaffna to see the anular eclipse phase. It can be seen from the cities of Vavuniya and Trincomalee or any place above the country from the line drawn from Mannar to Vakarai(a city close to Somawathi viharaya).

How to watch an eclipse safely?

Looking directly into the sun, with or without an eclipse,  can cause blindness and other permanent eye damage if you don’t wear proper eye protection, even during an eclipse. You need special protective spectacles or eclipse glasses to watch the sun safely or watch an eclipse. Normal sunglasses (even those that absorb ultraviolet radiation) will not adequately protect your eyes. If you intend to take pictures of the eclipse with a photographic device, there are special solar filters that you can add to make sure that the rest of the sunlight doesn’t damage your vision.

The safest way to indirectly track an eclipse is by using a pinhole camera that you can easily make at home. Take two pieces of cardboard to construct a pinhole camera. Drill a small hole in the center of each piece with a pin or pencil tip. Stay in the sun on your back. On the one hand, hold the piece with the hole in the sun; Place the other side (screen) behind or under. The sunlight will go through the hole and form an image on the screen. If necessary, a mirror can project this light spot into a darker wall.

If you prefer to look directly at the sun, use welders glass with gauge 14 or higher dark filters (which can be purchased from a hardware shop for about Rs. 60.00 rupees) or solar filters. Astronomy and Space Science Unit of the University of Colombo through the Ministry of Technology and Innovation has donated 8 eclipse viewing glasses per each Vidhata centers across the country and we are conducting 256 eclipse viewing camps in 256 Vidatha centers throughout the country.  For those who want  to join such eclipse observation camps may contact the nearest Vidatha Center.

For more information about this eclipse can be obtained from the video by visiting the  Astronomical Society of the University of Colombo English and Sinhala medium sites respectively,

https://youtu.be/SKrHgG5SGMM. https://www.youtube.com/watch?v=WWxqIXf7GBY.    

The public is invited to visit the Faculty of Science of the University of Colombo or the playgrounds at the University of Jaffna to view the eclipse through the telescopes said Prof Chandana Jayaratne. You will also have the chance to see eclipse through the live webcast from Colombo and Jaffna through the websites of the University of Colombo Astronomical Society  and the FOS Media Unit (at astrosoc.cmb.ac.lk OR http://fos.cmb.ac.lk/ Visit between 8:00 am and 11:30 am on Dec. 26th ).

Eclipse Photographic Competition

There is an eclipse photography competition too conducted by the Institute of Physics, Sri Lanka  (120/10, Vidya Mandiraya, Vidya Mawatha, Colombo-07) conducted under the two areas artistic and scientific photographs. The deadline for submission of photographs is 5th January 2020. Precautionary measures should be taken if taking direct photographs  said Prof. Chandana Jayaratne.

2019 දෙසැම්බර් 26 ​​වන දින  පෙ.ව. 8.10 පමණ සිට පෙ.ව. 11.25 පමණ කාලය තුල පැය තුනකුත් විනාඩි පහළොවකට ආසන්න කාලයක් තුල ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා විරල සූර්යග්‍රහණයක් දිස්වේ. මෙම සූර්යග්‍රහණය ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශවලට චන්ද්‍රයා විසින් සූර්ය තැටියෙන් 93 % ක ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක්  ආවරණය වන වලයාකාර  සූර්යග්‍රහණයක් ලෙස ද රටේ දකුණු ප්‍රදේශවලට ද චන්ද්‍රයා විසින් සූර්ය තැටියෙන් 85 % ක ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක්  ආවරණය වන අර්ධ සූර්යග්‍රහණයක් ලෙස ද දැකිය හැකිය. නැවතත් මෙවැනි වලයාකාර සුර්යග්‍රහණයක් අපට දිස්වනුයේ වසර 12 කට පමණ පසු එනම් 2031, මැයි මස 21 වන දා ය. එබැවින් මෙම සූර්යග්‍රහණය ඉතා වැදගත් සූර්යග්‍රහණයක් ලෙස සැලකේ. ග්‍රහනයක් ඇතිව හෝ නැතිව සූර්යයා දෙස නිසි ආරක්‍ෂිත ක්‍රම භාවිතා නොකර  සෘජුව පියෙවි ඇසින් බැලීමෙන් පුර්ණ වශයෙන් හෝ අර්ධ වශයෙන් අන්ධභාවයට හා වෙනත් ස්ථිර අක්ෂි හානිවලට හේතු විය හැකි බව‍ කොළබ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාරකා විද්‍යා සහ අභ්‍යවකාශ විද්‍යා ඒකකයේ අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න පවසයි.

වළයාකාර සූර්යග්‍රහණයක් සිදුවන්නේ කෙසේද?

පෘථිවිය හා සූර්යයා අතර සෘජු රේඛාවක් ඔස්සේ චන්ද්‍රයා ගමන් කරන විට සූර්යග්‍රහණයක් සිදු වේ. එවිට සඳෙහි සෙවනැල්ල පෘථිවි පෘෂ්ඨය  හරහා ගමන් කරන අතර පෘථිවියේ සිට පෙනෙන පරිදි සූර්යයාගේ ආලෝකය අවහිර කරයි. පෘථිවිය හිරුවටා යන කක්ෂ තලයට අංශක 5 ක පමණ ආනතියකින් චන්ද්‍රයා පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වන තලය පිහිටා ඇති  හෙයින්  චන්ද්‍රයා පෘථිවි කක්ෂීය තලය තරණය කරන්නේ වසරකට දෙවරක් පමණි. මෙම වේලාවන් ග්‍රහණ ඇතිවන කාල පරාස වේ.  සූර්යග්‍රහණයක් ඇතිවනුයේ අමාවක දිනකදීය.   පෘථිවිය වටා චන්ද්‍රයා පරිබ්‍ර්හමණය වනුයේ වෘතාකාර කක්ෂක නොව  ඉලිප්සාකාර කක්‍ෂයකය. ඉලිප්සාකාර  කක්ෂයේ චන්ද්‍රයා පෘථිවියට වඩාත්ම ඈතින් පිහිටන විටකදී  සුර්යග්‍රහණයක් සිදුවහොත්   වළයාකාර සූර්යග්‍රහණයක් සිදු වේ. මෙම අවස්ථාවේදී සඳ සාපේක්‍ෂව කුඩාවට පෙනෙන අතර  අතර සූර්යයා පූර්ණ ලෙස ග්‍රහණය නොවී ගිනි වලල්ලක්  වටේට පිහිටන සේ හිරු තැටිය මත චන්ද්‍රයා කළු ලපයක් සේ දිස්වේ.

This image has an empty alt attribute; its file name is ecli1.png

සූර්යග්‍රහණ සිදුවන ආකාරය

A.  Total solar eclipse / පුර්ණ සුර්යග්‍රහණය

B. Annular Solar eclipse / වළයාකාර  සුර්යග්‍රහණය C. Partial Solar eclipse / අර්ධ  සුර්යග්‍රහණය

සූර්යග්‍රහණය දිස්වන ප්‍රදේශ  සහ  වේලාවන්

මෙම සූර්යග්‍රහණයේ වළයාකාර ග්‍රහණ අවධිය සෞදි අරාබිය, දකුණු ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශ සහ ඉන්දුනීසියාවේ සමහර ප්‍රදේශවලින් දැකගත හැකිය. යුරෝපයේ, ආසියාවේ සමහර කොටස්, ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු ප්‍රදේශ සහ වයඹදිග  ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෙසෙන අයට මෙය අර්ධ සූර්යග්‍රහණයක් ලෙස පෙනෙනු ඇත.

මෙම වළයාකාර සූර්යග්‍රහණය ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් කරන විට පෘථිවිය මත වැටෙන චාන්ද්‍රයා ගේ පුර්ණ චායව   කිලෝමීටර් 128 ක් පමණ විශ්කම්භය ඇති ආසන්න වශයෙන් වෘතාකාර වූ ලපයකි.   පෘථිවියේ භ්‍රමණය නිසා එය පෘතුවි පෘෂ්ඨය මත වේගයෙන් ගමන්  ගන්නා  අතර එහි ගමන මග වැටී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු කොටස හරහාය. මන්නාරම සිට වාකරේ (ත්‍රිකුණාමලයට තරමක් පහල) තෙක් අදින ලද රේඛාවකට ඉහලින් යාපනය තෙක් සිටින අයහට වළයාකාර සුර්යග්‍රහණය ද,  ඉන් පහල ගාල්ල හම්බන්තොට දක්වා සිටින අයට අර්ධ සුර්යග්‍රහණ ද දිස්වේ.

කොළඹ නගරයට  අර්ධ සූර්යග්‍රහණය උදේ 8.10 සිට නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර, උපරිම  ග්‍රහණ  අවධිය උදේ 9:36 ට සිදුවන අතර එම අවස්ථාවේදී සූර්යයා චන්ද්‍රයාගෙන් 87.6% ක් පමණ ආවරණය කරයි. සූර්යග්‍රහණය පෙරවරු 11.22  ට අවසන් වේ.

ගාල්ල  නගරයට  අර්ධ සූර්යග්‍රහණය උදේ 8.11  සිට නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර, උපරිම  ග්‍රහණ  අවධිය උදේ 9:38  ට සිදුවන අතර එම අවස්ථාවේදී සූර්යයා චන්ද්‍රයාගෙන් 85.5 % ක් පමණ ආවරණය කරයි. සූර්යග්‍රහණය පෙරවරු 11.24 ට අවසන් වේ.

යාපනය   නගරයට  අර්ධ සූර්යග්‍රහණය උදේ 8.09   සිට නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර ග්‍රහණ අවසානය පෙ.ව. 11.21 ට සිදුවේ. එහිදී වළයාකාර සුර්යග්‍රහණයේ  ආරම්භය පෙ.ව. 9.34 ට ද උපරිම අවස්ථාව පෙ.ව. 9.35 ට ද වළයාකාර ග්‍රහණ  අවසානය 9.37 ද සිදුවේ. වළයාකාර  ග්‍රහණ  උපරිම  අවස්ථාවේදී චන්ද්‍රයාගෙන් සූර්යයා 93.4  % ක් පමණ ආවරණය වේ.  

යාපනය නගරයටම නොගිය ද වුනියාව, ත්රිකුණාමලය වැනි නගර වල සිට ද වළයාකාර ග්‍රහණ අවස්ථාව නැරබිය හැකි බව කොළබ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාරකා විද්‍යා සහ අභ්‍යවකාශ විද්‍යා ඒකකයේ අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න පැවසීය.

This image has an empty alt attribute; its file name is ecli2.png

ආරක්ෂාකාරී ව සූර්යග්‍රහණයක් නරබන්නේ කෙසේද ?

සූර්යයා දෙස සෘජුව බැලීමෙන්, සූර්යග්‍රහණයකදී පවා, ඔබ නිසි අක්ෂි ආරක්ෂාවක් පැළඳ නොසිටින්නේ නම්, අන්ධභාවයට හා වෙනත් ස්ථිර අක්ෂි හානිවලට හේතු විය හැක. සූර්යයා ආරක්ෂිතව නිරීක්ෂණය කිරීමට හෝ සූර්යග්‍රහණයක් නැරඹීමට ඔබට විශේෂ ආරක්ෂිත ඇස් කණ්ණාඩි හෝ සූර්යග්‍රහණ වීදුරු අවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය අව් කණ්ණාඩි, (පාරජම්බුල කිරණ අවශෝෂණ කරන ඒවා  පවා) ඔබේ ඇස් ප්‍රමාණවත් ලෙස ආරක්ෂා නොකරනු ඇත. ඔබ කිසියම් ඡායාරූප උපකරණයක් සමඟ සූර්යග්‍රහණය ලේඛනගත කිරීමට අදහස් කරන්නේ නම්, සූර්යාලෝකයේ ඉතිරි ආලෝක වළල්ල ඔබේ දර්ශනයට හානියක් නොවන බවට වග බලා ගැනීම සඳහා ඔබට එකතු කළ හැකි විශේෂ සූර්ය පෙරහන් තිබේ.

සූර්යග්‍රහණයක් වක්‍රව නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ආරක්ෂිතම ක්‍රමය, ඔබට නිවසේදී පහසුවෙන් සාදා ගත හැකි සිදුරු කාච (පින්හෝල්) කැමරාවක් භාවිතා කිරීමයි. සිදුරු කාච (පින්හෝල්) කැමරාවක් සදා ගැනීම සදහා  කාඩ්බෝඩ් කෑලි දෙකක් ගන්න. අල්පෙනෙත්ති  හෝ පැන්සල් තුඩකින් එක් කැබැල්ලක මධ්‍යයේ කුඩා සිදුරක් විදින්න. ඔබේ පිටුපස හිරුට සිටින සේ  සිටින්න. එක් අතකින් සිදුර සහිත කෑල්ල සුර්යාට  එල්ලවන්සේ අල්ලා ගන්න; අනෙක් කොටස (තිරය) පිටුපසින් නැතහොත් යටින්  තබන්න. සූර්යාලෝකය සිදුර හරහා ගොස් තිරය මත රූපයක් සාදනු ඇත. අවශ්‍යනම් දර්පණයක් මගින් මෙම ආලෝක ලපය අදුරු තැනක ඇති බිත්තියකට ප්‍රක්ෂේපනය කල හැකිය.

This image has an empty alt attribute; its file name is ecli3.png

ඔබ සූර්යයා කෙලින්ම බැලීමට කැමති නම්, වේල්ඩින්කරුවන් භාවිතා  කරන  අංක 14 හෝ ඊට වැඩි අදුරු පෙරහන් (මිල රුපියල් 60.00 කට පමණ ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය විකුණන තැනකින් මිලට ගත හැ කිය ) හෝ සූර්ය පෙරහන් වැනි දේ භාවිතා කරන්න. මෙවැනි සුර්ය පෙරහන් කන්නාඩි 8 බැගින් රටපුර ඇති විදාතා මධස්ථාන වලට කොළබ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාරකා විද්‍යා සහ අභ්‍යවකාශ විද්‍යා ඒකකය මගින් තාක්ෂණ හා නවෝත්පාදන අමාතංශය හරහා නොමිලයේ ලබා දී ඇත. සුර්ය ග්‍රහණය නැ රබිමට අවශ්‍ය අය කරුණාකර ලගම් ඇති විදාතා මධස්ථානය අමතන්න.

වැඩි විස්තර සදහා කොළබ විසවවිදයාල්යේ තාරකා විද්‍යා සංගමයේ පහත වී ඩියෝ ස්බදතාවය යොදා ගන්න https://youtu.be/SKrHgG5SGMM. හෝ https://www.youtube.com/watch?v=WWxqIXf7GBY

සූර්යග්‍රහණය නැරබීම ම සදහා සඳහා කොළබ විශ්වවිද්‍යාලයයේ විද්‍යා පිඨය ට හෝ යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා පිටියට පැමිණ දුරේක්ෂ තුලින් නැරබීම ට මහජනතාවට මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න ඇතුළු විද්‍යාඥ කණ්ඩායම ආරාධනා කරනු  ලැබේ.  කොලබ විශ්වවිද්‍යාලයේ   තාරකා විද්‍යා සංගමයේ මගින් සහ ෆොස් මඩියා ඒකකය හරහා කොළබ සහ යාපනය සිට ගනුලබන දර්ශන සජීව්ව නරබීමේ අවස්ථාව ද ඔබට ඇත (astrosoc.cmb.ac.lk  හෝ  http://fos.cmb.ac.lk/ වෙත 2019.12.26 දින පෙ.ව. 8.00 සිට පෙ.ව. 11.30 අතර කාලයේදී පිවිසෙන්න).

ශ්‍රී ලංකා භෞතික විද්‍යා අයතනය (120/10, විද්‍යා මන්දිරය, විද්‍යා මාවත , කොළබ -07) මගින් පවත්වනු ලබන සුර්යග්‍රහණ චායාරුප තරගයට ආරක්‍ෂිත ක්‍රම යොදා ගනිමින් ඔබ ලබන්නා දර්සණිය, කලාත්මක හෝ විද්යාත්මක පැතිකඩ වලින් යුත් චායරූප 2020 ජනවාරි 15 ට පෙර ඉදිරිපත් කල හැකි බව මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න පැවසීය.

කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයයේ තාරකා විද්‍යා සහ අභාවකාශ විද්‍යා ඒකකයේ අධ්‍යක්‍ෂ මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න